Кыргызстандын органикалык айыл чарбасы үчүн жаңы этап башталды. Талас облусунун Айтматов районундагы Ак-Башат айылында «Талас Органик» заманбап агроөнөр жай комплексинин салтанаттуу ачылышы өттү.
«Талас Органик» — Талас облусунда органикалык айыл чарбасынын эл аралык сертификатын алган биринчи агрокомплекс. Долбоор органикалык продукцияны өстүрүү менен гана чектелбестен, аны сактоо, сорттоо, таңгактоо, кайра иштетүү жана рынокко чыгарууга чейинки бүтүндөй чынжырды бир жерге бириктирет.
Комплекс 300 гектар жерди камтыйт. Бул жерде картошка, фасоль, кулпунай, малина, бадыраң, калемпир жана башка жашылча-жемиштер өстүрүлөт.
Ишкананын инфраструктурасына 1 500 тонна сыйымдуулуктагы заманбап сактагыч, сорттоо жана таңгактоо борбору, агролаборатория, ошондой эле тамчылатып жана чачыратып сугаруу системалары кирет. Долбоорго 320 млн сом инвестиция салынган. Каржылоону «Альянс Алтын» ЖЧКсы камсыздаган.
Комплекстин органикалык өндүрүш боюнча сертификаттоосун казакстандык Qazaq Bio Control компаниясы жүргүзгөн.
Органика — жаңы экономикалык мүмкүнчүлүк
«Талас Органиктин» негизги өзгөчөлүгү — анын ачык платформалык моделинде.
Фермер үчүн сапаттуу продукция өстүрүү жетишсиз. Түшүмдү туура сактоо, сорттоо, таңгактоо, ири партияга топтоо жана талапка ылайык рынокко чыгаруу да маанилүү. Айрыкча экспорттук рыноктордо продукциянын сапаты менен катар анын сертификациясы, таңгактоосу жана туруктуу көлөмү талап кылынат.
Жаңы комплекс ушул маселелерди чечүүгө багытталган.
«Талас Органик» өзүнүн инфраструктурасын органикалык аймактарга жана фермердик чарбаларга да жеткиликтүү кылууну көздөйт. Бул жерде башка өндүрүүчүлөрдүн продукциясын кабыл алуу, сактоо, сорттоо жана таңгактоо, ошондой эле органикалык стандарттарга өтүү жана сертификацияга даярдануу боюнча колдоо көрсөтүү мүмкүнчүлүктөрү каралган.
Мунун өзү органиканы жөн гана экологиялык таза продукция өндүрүү эмес, фермердин кирешесин көбөйткөн, кошумча нарк жараткан жана экспортко жол ачкан экономикалык багытка айландырууга шарт түзөт.
Органикалык аймактарды бириктирген борбор
Кыргызстанда органикалык айыл чарбага кызыгуу акыркы жылдары өсүп жатат. Өлкөдө органикалык аймактар, сертификацияланган кооперативдер жана органикалык өндүрүшкө өтүп жаткан чарбалар көбөйүүдө.
Бирок өндүрүүчүлөрдүн өз-өзүнчө иштеши ири рынокторго чыгууда кыйынчылыктарды жаратышы мүмкүн. Эл аралык сатып алуучуларга туруктуу көлөм, бирдиктүү сапат стандарттары жана үзгүлтүксүз жеткирүү керек.
«Талас Органик» ушул боштукту толтурууга багытталган инфраструктуралык борбор болууну көздөйт.
Келечекте комплекс Таластын гана эмес, Кыргызстандын башка аймактарындагы органикалык фермерлер менен иштешип, алардын продукциясын бир системага бириктирүүгө ниеттенүүдө.
Башкача айтканда, ар бир фермер өзүнчө кичинекей көлөмдө продукция саткан моделден — ири партия түзүп, кошумча нарк жаратып, рынокко бирдиктүү талап менен чыккан моделге өтүүгө мүмкүнчүлүк түзүлөт.
Кыргыз органикасы экспортко бет алды
Долбоордун маанилүү багыттарынын бири — экспорт.
Ачылыштын алкагында Кыргызстандын жана Казакстандын органикалык секторунун өкүлдөрү кызматташуу мүмкүнчүлүктөрүн талкуулашты. Органикалык аймактар, Тараз шаарынын Соода-өнөр жай палатасы жана Алматыдагы дистрибьютордук тармак менен кызматташуу боюнча меморандумдарга кол коюу каралган.
Казакстандык өнөктөштөрдүн катышуусу кыргыз органикалык продукциясын коңшу өлкөнүн рыногуна чыгаруу жана андан ары башка экспорттук багыттарды кеңейтүү үчүн жаңы мүмкүнчүлүктөрдү ачат.
Долбоордун кийинки этабында талаалардын аянтын 500 гектарга чейин кеңейтүү, сактоо кубаттуулугун 3–5 миң тоннага жеткирүү жана консервация, тоңдуруу жана кургатуу боюнча жаңы өндүрүш линияларын ишке киргизүү пландалууда.
Бул учурда негизги максат чийки затты гана сатуу эмес, кошумча наркы жогору даяр органикалык продукцияны чыгаруу болот.
Таластан башталган чоң багыт
«Талас Органикте» 20–30 туруктуу жумуш ордун түзүү, ал эми түшүм жыйноо мезгилинде 100–200 адамды иш менен камсыз кылуу пландалууда.
Долбоор Талас облусунун айыл чарбасына гана эмес, Кыргызстанда органикалык секторду системдүү өнүктүрүүгө багытталган. Анын моделинде фермер, кайра иштетүү, сактоо, сертификация жана рынок бири-биринен бөлүнбөйт.
Ошондуктан Ак-Башатта ачылган комплекс бир гана жаңы ишкананын ачылышы эмес. Бул Кыргызстандын табигый артыкчылыгын — таза жерин жана айыл чарба мүмкүнчүлүгүн — кошумча наркка, заманбап өндүрүшкө жана экспорттук продукцияга айландырууга жасалган кадам.
Талаадан башталган жол эми дүйнөлүк рынокко багыт алды.
