Бишкек шаарына акыркы кытай тасмаларынын айрымдары келди, анда космонавттардын орбитада жүргөн чыныгы жашоодон алынган кадрларынан тартып, тарыхый инсандарга жана автожарыштарга чейинки бардык нерселер камтылган. Программаны даярдоо бир нече айга созулду жана уюштуруучулар кыргыз көрүүчүлөрүнө Кытайдын ар кандай аспектилерин көрсөткүсү келгенин айтышууда.
Кытай кино күндөрү 12-августта Бишкекте башталды. Алгачкы көрүүчүлөргө Кытайдын космостук миссиясынын мүчөлөрү тарабынан орбитада түз тартылган олуттуу бөлүктөрү бар *Шэньчжоу-13* тасмасы көрсөтүлдү.
\
Астронавттар Чжай Чжиган, Ван Япин жана Е Гуанфу Кытайдын космостук станциясында алты ай болушуп, атайын даярдалган 8K камерасынын жардамы менен окуяларды өздөрү видеого тартып алышкан. Натыйжада, тасма компьютердик графика аркылуу түзүлгөн реконструкцияны эмес, космостогу адамдардын чыныгы күнүмдүк турмушун чагылдырат.
Уюштуруучулардын ачылыш аземи үчүн дал ушул тасманы тандап алышы кокустук эмес. Бишкектеги Кытай маданий борборунун директору Гао Чендин айтымында, тасма заманбап Кытайдын негизги өзгөчөлүгүн — технологиянын жана космос тармагынын өнүгүшүн көрсөтүүнү максат кылат.
Бирок, бүтүндөй программа бир гана ушул принципке негизделген эмес. Уюштуруучулар ар кандай жанрдагы жана доорлордогу тасмаларды тандап алууга аракет кылышты; мунун максаты — бир катар окуялар аркылуу Кытайдын азыркы жана тарыхый турпатын чагылдыруу болчу.
«Муну Кытайдын киноиндустриясынын акыркы жетишкендиктеринин бет ачары катары кароого болот. Бул — Кыргызстан элине биздин жашообуз жана кытай маданияты — анын байыркы жана заманбап кырлары — менен жакындан таанышууга эң сонун мүмкүнчүлүк түзөт», — деди China Media Group (CMG) медиа тобунун Евразия бюросунун директору Ван Бин.
Анын айтымында, Бишкекке алып келинген тасмалар негизинен жаңы чыккан эмгектер болду. «Шэньчжоу-13» (Shenzhou-13) тасмасынын бет ачары Кытайда өткөн жылдын аягында болсо, «Пегас 3» (Pegasus 3) жана тизмеге киргизилген тарыхый тасма 2026-жылдын биринчи чейрегинде жарыкка чыгышы пландалууда.
Бирок, тасмаларды тандоо иштин бир гана бөлүгү болчу. Пекиндик команда программаны даярдоого, автордук укуктар жана котормо маселелерин чечүүгө, ошондой эле Кыргызстандагы көрүүчүлөрдүн кызыгуусун арттырып, аларга жаккыдай тасмаларды тандоого бир нече ай убакыт жумшады.
Мындай тасмалардын бири — сырдуу адамды чөл аркылуу байыркы Чанъань шаарына жеткирүү милдети жүктөлгөн жоокер-жол көрсөтүүчү жөнүндөгү тарыхый экшн-фильм. Уюштуруучулар бул тасма аркылуу көрүүчүлөрдү кытайлык согуш өнөрү жанры менен гана эмес, ошондой эле парз, эркиндик жана адилеттүүлүк түшүнүктөрү менен да тааныштырууну көздөшөт.
Заманбап кытай кинематографиясынын дагы бир багытын кесипкөй автожарыш жана айдоочу Чжан Чи жөнүндөгү «Пегас 3» (Pegasus 3) аттуу спорттук комедия чагылдырат. Бул тасма 2026-жылы Кытайда эң көп көрүлгөн жана кирешелүү тасмалардын бири болгон.
Ван Биндин айтымында, программаны тандоодо маданий өзгөчөлүктөр эске алынган. Анын пикиринде, менталитеттеги айырмачылыктардан улам Кыргызстан менен Кытайдагы көрүүчүлөр бир эле окуяны ар кандай кабыл алышы мүмкүн. Ошентсе да, ал кино эки тарапка тең түшүнүктүү болгон маданий тил катары кызмат кыла аларына ишенет.
Кыргызстанда да бул долбоорго ушундай эле көз караш менен карашат.
«Кино аркылуу биз кошуналарыбызды, досторубузду, кесиптештерибизди жана өнөктөштөрүбүздү таанып-билип, алардын каада-салттарынан кабардар болобуз жана бири-бирибизди тереңирээк түшүнө баштайбыз», — деди Кыргыз Республикасынын Маданият, маалымат жана жаштар саясаты министрлигинин Кинематография департаментинин директору Талант Бектулебеков.
Ал бул алмашууну санариптик доордогу Улуу Жибек жолунун уландысына салыштырды. Эгер тарыхый жол өлкөлөрдү экономикалык жана маданий жактан байланыштырып келген болсо, бүгүнкү күндө кино мындай өз ара байланыштын жолдорунун бирине айланды.
Мындан тышкары, бул алмашуу өз ара негизде ишке ашырылмакчы. Бектулебековдун айтымында, Кыргызстан ушул жылдын аягында Кытайда — Бээжинде жана башка шаарларда — жооп иретинде Кыргыз киносунун күндөрүн өткөрүүнү пландаштырууда.
Кытай киносунун күндөрү «Жибек жолунун жарыгы жана көлөкөсү» аттуу эл аралык долбоордун алкагында өткөрүлүүдө. Иш-чараны Кытайдын Медиа тобу (CMG) Кытайдын Кино башкармалыгынын жана Кыргызстандагы өнөктөштөрдүн колдоосу менен уюштурууда.
